V. ULUSLARARASI İSLAM KÜLTÜR VE MEDENİYETİ SEMPOZYUMU “MÜSLÜMAN AZINLIKLAR” NİHAYETE ERDİ
Kocaeli Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi, İHH İnsani Yardım Vakfı, Halep Üniversitesi Şeriat Fakültesi, Kocaeli Müftülüğü, Kocaeli İl Milli Eğitim Müdürlüğü, Kocaeli İlahiyat Vakfı, İNSAMER, Yeryüzü Avukatları Derneği (WOLAS), Göç ve Diaspora Vakfı ve Dijital Hafıza Derneği iş birliğiyle düzenlenen “Müslüman Azınlıklar” V. Uluslararası İslam Kültür ve Medeniyeti Sempozyumu, 8-10 Mayıs 2026 tarihlerinde gerçekleştirildi.
Sempozyum Kocaeli Kongre Merkezi’nde gerçekleştirilen açılış programıyla başladı. “Müslüman Azınlıklar” konulu “V. Uluslararası İslam Kültür ve Medeniyeti Sempozyumu” açılış programına Ak Parti Kocaeli Milletvekili Cemil Yaman, İstanbul Milletvekili Oğuz Üçüncü, Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanı Doç. Dr. Tahir Büyükakın, Kocaeli Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Nuh Zafer Cantürk, Kocaeli Vali Yardımcısı Salih BIÇAK, Kocaeli Üniversitesi İlahiyat fakültesi Dekanı Prof. Dr. Abdullah Kahraman, İHH İnsani Yardım Vakfı Genel Başkanı Fehmi Bülent Yıldırım, Kocaeli Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Ömer Faruk Çelik, İHH İnsani Yardım Vakfı Mütevelli Heyeti Başkan Vekili Hüseyin ORUÇ, Kocaeli Üniversitesi Genel Sekreteri Doç. Dr. Mustafa EREN, Kocaeli İlahiyat Vakfı Başkanı Doç. Dr. Kadir Gömbeyaz, akademisyenler, sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri, davetliler ve öğrenciler katıldı.
Saygı duruşunda bulunulması ve İstiklal Marşı’nın okunmasıyla başlayan sempozyum Fakültemiz 1. sınıf öğrencisi Celal Talha Çelik tarafından okunan Kur’ân-ı Kerim tilaveti ve açılış konuşmaları ile devam etti.
“Müslümanlar nüfuzlu olursa dünya adalet içinde yaşar”
Açılış programında konuşan Kocaeli Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dekanı ve İslam Kültür ve Medeniyeti Sempozyumu Düzenleme Kurulu Başkanı Prof. Dr. Abdullah Kahraman, “İki türlü azınlık vardır: Nüfus ve nüfuz açısından. Dünyada Müslüman nüfusu artmasına rağmen maalesef nüfuzunun azaldığını görmek bize gerçekten hüzün veriyor. Müslümanların nüfuzunun olması sadece siyasi ve ideolojik bir keyfiyet değildir. Müslümanlar, nüfusça olduğu gibi nüfuz bakımından da etkili olursalar, dünya sulh, barış ve adalet içerisinde yaşar. Kan, gözyaşı, zulüm ve hicran olmaz” dedi.
“Gazzeli çocukların feryadını duyuyoruz”
İlk Müslüman azınlığın Peygamber Efendimiz döneminde Habeşistan’a hicret eden Müslümanlar olduğunu belirten Kahraman, Müslümanların nüfuzunun azalmasından insanlığın kötülüğünü düşünenlerin yararlandığının altını çizdi. Kahraman, “Döviz karşısında insanlığa her gün değer kaybettiren birtakım müstekbirlerle bugünün dünyası maalesef baş başa. Onun için biz her gün masum çocukların feryatlarını, kadınların tarumar edildiğini, değerlerin ayakaltına alındığını maalesef seyrediyoruz. Her akşam ve sabah televizyonlarda Gazzeli çocukların feryadını dinliyoruz. Silkinip yeniden kendimize gelmemiz, insanlık için nüfuzumuzu artmamız gerekiyor. ” dedi.
“Müslümanlara karşı sorumluluklarımız var”
Halep Üniversitesi Şeriat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. İbrahim Muhammed Şâşû, Müslümanlar olarak, diğer Müslümanlara karşı sorumluluklarımızın olduğunu belirtti. Şâşû, konuşmasına şöyle devam etti: “Allahu Teâlâ şöyle buyurmaktadır: ‘Müminler ancak kardeştir.’ Bu sempozyum vesilesiyle Müslüman azınlıkların sorunlarının ve yaşadıkları zorlukların dile getirilerek çözüm arayışları olacağını ümit ediyorum” ifadelerini kullandı.
“Müslüman azınlıkların haklarını savunabilecek özel bir merkez kurulmalı”
Malezya Dışişleri Bakanı Özel Danışmanı Dr. Abdurrezzak Ahmed ise, Patani ve Mindanoa’da İHH’nın sadece insani yardım sağlamakla kalmadığını, bir arabulucu olarak barışı savunduğunu belirtti. “İHH’nın insani diplomasi çalışmaları bize, azınlık haklarının korunmasının sadece hükümetlerin yapabileceği bir iş olmadığını, sivil toplum kuruluşlarının da katılması gerektiğini bir kere daha gösterdi. Buradan uluslararası topluma çağrı yapmak istiyorum. Müslüman azınlıklarla ilgili veri toplayabilecek, araştırma yapabilecek ve bu toplulukların haklarını savunabilecek özel bir merkezin kurulması gerekiyor” dedi.
“Sorunları tespit edersek, çözümleri de oluşturabiliriz”
İHH Genel Başkanı Av. Bülent Yıldırım da, “Çok önemli bir toplantı. Bu toplantının asıl önemli kısmı yarın ve sonraki gün oturumlarda olacak. Müslümanların sorunlarını tespit edebilirsek çözümlerini de oluşturabiliriz. Özellikle son dönemlerde göç hadiselerinin fazlalaşmasıyla birlikte dünyanın her tarafında Müslümanlarla diğer dinlerden insanların iletişimlerinin daha da arttığına şahit oluyoruz” dedi.
“Sumud gemileri yolda”
Osmanlı döneminde farklı dinlerden ve kültürlerden insanların 400 yıl boyunca barış içinde yaşadığını hatırlatan Yıldırım, “Fakat 1. Dünya Savaşı’ndan sonra otorite başkalarının eline geçti ve dünyanın her tarafından kan ve gözyaşı var. Şu anda 3. Dünya Savaşı’nı yaşıyoruz ve bu savaşı da büyütüyorlar. Sizden dua istiyorum, Sumud gemileri yolda. İsrail, Avrupa’nın tam sınırında tam müdahale etti, dedi ki ‘ben bir terör örgütüyüm, devlet değilim ve dünyaya da bunu kabullendireceğim.’ 600 mil uzakta müdahale etti, zannetti ki vazgeçeceğiz. Vazgeçmiyoruz, yola devam edeceğiz Allah’ın izniyle. Girit’te gemiler tekrar toparlanıyor, Türkiye’den de katılımlar olacak Akdeniz’de buluşulacak ve Gazze’ye doğru gideceğiz. Bu sadece Gazze’deki ablukayı kırma operasyonu değil, dünya siyonizminin bariyerlerini yok etme operasyonu” dedi.
“Müslümanlar tarih boyunca önemli medeniyet birikimleri ortaya koydular”
Kocaeli Vali Yardımcısı Salih Bıçak ise, “Bu yıl Müslüman Azınlıklar başlığıyla gerçekleştirilen sempozyumun son derece önemli ve çok boyutlu bir meseleyi ele aldığına inanıyorum. Milyonlarca Müslüman farklı coğrafyalarda, farklı siyasi ve kültürel yapılar içerisinde hayatlarını idame ettirmektedirler. Tarih boyunca Müslümanlar, yalnızca çoğunluk oldukları coğrafyalarda değil, azınlık oldukları coğrafyalarda da önemli medeniyet birikimleri ortaya koymuşlardır” dedi.
“Müslüman azınlıkların tecrübelerinin akademik bakış açısıyla ele alınması önemli”
Programda konuşan Kocaeli Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Nuh Zafer Cantürk ise sempozyumun, insanlığın ortak vicdanını ilgilendiren önemli bir meseleyi bilimsel zeminde ele aldığını vurguladı. Müslüman azınlıkların yaşadığı sorunların yalnızca belirli toplumların değil, insanlığın ortak sorumluluğu olduğunu ifade eden Cantürk, Türkiye’nin tarih boyunca mazlumların yanında duran bir anlayışı sürdürdüğünü belirtti.
"Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın ifade ettiği “Dünya beşten büyüktür” yaklaşımı, yalnızca siyasi bir söylem değil; aynı zamanda adalet merkezli bir insanlık çağrısıdır" diyen Prof. Dr. Nuh Zafer Cantürk, Türkiye’nin nerede bir zulüm ve mağduriyet varsa mazlumların sesi olmaya devam ettiğini ifade etti. Özellikle Gazze başta olmak üzere dünyanın farklı bölgelerinde yaşanan insanlık dramları karşısında Türkiye’nin vicdani ve insani duruşunu kararlılıkla sürdürdüğünü belirten Rektörümüz, üniversitelerin de insanlığın ortak sorunlarına çözüm üretme sorumluluğu taşıdığını vurguladı.
“Bu meseleyi geniş bir pencereden ele almak gerekiyor”
Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanı Doç. Dr. Tahir Büyükakın da, “İslamofobi meselesi ele alınmadan bu meselenin konuşulması mümkün değil. Azınlığa yönelik öfkenin ve şiddetin arttığı yerlerde bir fobinin de olduğunu unutmadan bu meseleyi geniş bir pencereden ele almak gerekiyor” şeklinde konuştu.
Konferans ve panel düzenlendi
Protokol konuşmalarının ardından ilk gün programı, AGİT İslamofobik Nefret Suçlarıyla Mücadele Eski Özel Temsilcisi Prof. Dr. Bülent Şenay’ın konferansıyla devam etti.
Sonrasında Jeopolitik Müslüman Azınlık Bölgeleri başlıklı panel düzenlendi. İHH Mütevelli Heyeti Başkan Vekili Hüseyin Oruç’un moderatörlüğünü yaptığı panelde, İHH Moro Temsilcisi Ömer Kesmen, Patani Birleşik Özgürlük Örgütü’nü temsilen (PULO) Kasturi Mahkota, Dünya Keşmir Özgürlük Hareketi’ni temsilen (WKFM) Dr. Müzzemmil Eyyûb Thakur, Arakan Rohingya Ulusal Konseyi’ni temsilen (ARNC) Enver Arakani ve TDV İslam Araştırmaları Merkezi Doç. Dr. Yaşar Çolak konuşmacı olarak yer aldı.
Sempozyumun ilk gün programı düzenlenen panelin ardından sona erdi.
Sempozyumun ikinci ve üçüncü gün oturumları, katılımcılara hem akademik hem de sosyal açıdan verimli bir ortam sunan Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Darıca Balyanoz Eğitim Tesisleri’nde gerçekleştirildi. Bu yıl beşincisi düzenlenen sempozyum, farklı üniversite ve araştırma kurumlarından alanında uzman çok sayıda akademisyeni bir araya getirerek uluslararası ölçekte önemli bir ilmi platform oluşturdu.
Sempozyum kapsamında 33 bilim insanı tarafından toplam 8 oturumda 33 bildiri sunuldu. Oturumlarda, Avrupa’dan Asya’ya, Afrika’dan Amerika’ya kadar dünyanın farklı coğrafyalarında azınlık statüsünde yaşayan Müslüman toplumların karşı karşıya kaldıkları dini, siyasi, hukuki, sosyal ve iktisadi meseleler çok boyutlu bir şekilde ele alındı. Bunun yanı sıra, söz konusu toplumların yaşadıkları problemlere karşı geliştirdikleri çözüm yöntemleri, kimlik koruma stratejileri, eğitim faaliyetleri, kurumsallaşma tecrübeleri ve farklı ülkelerde ortaya koydukları başarılı örnekler de akademik bir perspektifle değerlendirildi.
Bildirilerde özellikle din özgürlüğü, vatandaşlık ve aidiyet sorunları, İslamofobi, dini eğitim faaliyetleri, aile hukuku uygulamaları, ekonomik entegrasyon süreçleri ve Müslüman azınlıkların bulundukları toplumlarla ilişkileri gibi güncel konular üzerinde duruldu. Oturumlar boyunca yapılan müzakereler ve soru-cevap bölümleri, farklı disiplinlerden gelen araştırmacılar arasında verimli fikir alışverişlerine zemin hazırladı.
Sempozyum, gerçekleştirilen değerlendirme oturumu ve sonuç bildirgesinin okunmasının ardından başarıyla tamamlandı. Sonuç bildirgesinde, Müslüman azınlıklarla ilgili akademik çalışmaların artırılması, uluslararası iş birliklerinin güçlendirilmesi ve ortaya çıkan problemlere yönelik disiplinlerarası çözüm önerilerinin geliştirilmesi ve İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) bünyesinde bütün bu faaliyetleri koordine eden bir kurumun oluşturulması gerektiği vurgulandı.
